Takma dişler, doğal dişlerin bir bölümünün veya tamamının kaybedildiği durumlarda çiğneme, konuşma ve ağız fonksiyonlarının desteklenmesi amacıyla kullanılan protetik restorasyonlardır. Diş eksikliğinin kapsamına, ağız içerisindeki destek dokuların durumuna ve bireysel gereksinimlere bağlı olarak farklı protez türleri değerlendirilebilir.
Özellikle hareketli total protezler ve parsiyel protezler, ağız içerisinde belirli anatomik yapılardan destek alarak işlev görür. Bu protezlerin kullanımı sırasında tutuculuk, stabilite ve destek özellikleri önem taşır. Ancak ağız içindeki dokular sabit yapılar değildir. Zaman içerisinde çene kemiğinde, diş etlerinde ve protezin dayandığı diğer dokularda değişiklikler meydana gelebilir.
Bu değişiklikler sonucunda başlangıçta ağıza uyumlu olan bir hareketli protez, ilerleyen yıllarda gevşeyebilir, konuşma sırasında hareket edebilir veya çiğneme esnasında yerinden oynayabilir.
Takma dişlerin zamanla gevşemesi, özellikle total protez kullanan kişilerde karşılaşılabilen durumlardan biridir. Bununla birlikte her protezde aynı sürede veya aynı düzeyde gevşeme meydana gelmez. Protezin tasarımı, destek dokuların anatomisi, çene kemiğindeki değişimler, ağız hijyeni ve kullanım alışkanlıkları bu süreci etkileyebilir.
“Takma diş neden oynar?”, “Damak protezi neden gevşer?”, “Alt çene protezi neden tutmaz?”, “Protez diş neden ağızdan çıkar?” ve “Gevşeyen takma diş yeniden kullanılabilir mi?” gibi sorular, hareketli protez kullanan kişilerin sıklıkla merak ettiği konular arasındadır.
Bu yazıda takma dişlerin zamanla neden gevşediği, total ve parsiyel protezlerde tutuculuğu etkileyen faktörler, çene kemiği değişimleri, protez vurukları, protez temizliği ve gevşeyen protezlerde değerlendirilebilen klinik yaklaşımlar diş hekimliği literatürü doğrultusunda ele alınmaktadır.
Takma Diş Nedir?
Takma diş, eksik doğal dişlerin ve bazı durumlarda bu dişlerle ilişkili kaybedilmiş dokuların yerine kullanılan protetik restorasyonları tanımlamak amacıyla günlük dilde kullanılan bir ifadedir.
Diş hekimliğinde takma diş kavramı, farklı protez türlerini kapsayabilir.
Hareketli protezler, kişinin ağızdan çıkarıp yeniden takabildiği restorasyonlardır.
Sabit protezler ise doğal dişler veya implantlar üzerinde sabitlenen ve hasta tarafından günlük kullanım sırasında çıkarılmayan restorasyonlardır.
Günlük dilde takma diş denildiğinde çoğunlukla hareketli total veya parsiyel protezler kastedilir.
Bu yazının temel odağını da hareketli protezlerde zaman içerisinde meydana gelebilen gevşeme ve uyum değişiklikleri oluşturmaktadır.
Hareketli Diş Protezi Çeşitleri Nelerdir?
Hareketli protezler, ağızdaki diş eksikliğinin kapsamına ve destek yapılarının özelliklerine göre farklı gruplarda değerlendirilebilir.
Başlıca hareketli protez türleri şunlardır:
- Total protez: Bir çenede doğal dişlerin tamamının bulunmadığı durumlarda kullanılan tam protezdir.
- Parsiyel protez: Ağızda bazı doğal dişlerin bulunduğu durumlarda eksik dişlerin yerine kullanılan bölümlü protezdir.
- İmplant destekli hareketli protez: İmplantlardan tutuculuk veya destek alacak şekilde tasarlanabilen, hasta tarafından çıkarılabilir protezdir.
- Geçici hareketli protez: Belirli tedavi veya iyileşme dönemlerinde kullanılmak üzere planlanabilen protezdir.
Bu protezlerin tutuculuk mekanizmaları birbirinden farklıdır.
Dolayısıyla gevşeme nedenleri ve klinik değerlendirme yöntemleri de protezin türüne göre değişebilir.
Takma Dişler Zamanla Neden Gevşer?
Takma dişlerin gevşemesi, protez ile ağız içerisindeki destek dokular arasındaki uyumun değişmesiyle ilişkili olabilir.
Özellikle hareketli total protezlerde protezin oturduğu çene kemiği ve üzerindeki yumuşak dokular zaman içerisinde değişime uğrayabilir.
Bu değişimler sonucunda protezin iç yüzeyi ile ağız dokuları arasındaki temas ilişkisi bozulabilir.
Bunun dışında protezin kendisinde meydana gelen aşınma, kırık veya deformasyonlar da tutuculuğu etkileyebilir.
Takma diş gevşemesinin başlıca nedenleri arasında;
- Çene kemiğinde rezorpsiyon meydana gelmesi,
- Protez yatağındaki yumuşak dokuların değişmesi,
- Protezin iç yüzeyi ile destek dokular arasındaki uyumun bozulması,
- Protez dişlerinde aşınma oluşması,
- Kapanış ilişkilerinin değişmesi,
- Parsiyel protezlerde tutucu elemanların özelliklerinin değişmesi,
- Destek dişlerde periodontal problemler gelişmesi,
- İmplant destekli protezlerde tutucu parçaların aşınması
yer alabilir.
Ancak her protez gevşemesinin aynı nedenle oluştuğu söylenemez.
Gevşemenin nedeninin belirlenmesi için protezin ve ağız içi dokuların birlikte değerlendirilmesi gerekir.
Çene Kemiği Erimesi Takma Dişleri Nasıl Etkiler?
Diş kaybından sonra çene kemiğinde meydana gelen değişiklikler, hareketli protezlerin uyumunu etkileyen önemli faktörler arasındadır.
Doğal dişlerin kökleri, çevresindeki alveoler kemikle işlevsel bir ilişki içerisindedir.
Dişlerin kaybedilmesiyle birlikte bu bölgedeki kemik dokusunun yapısal ve fonksiyonel koşulları değişebilir.
Zaman içerisinde alveoler kemikte rezorpsiyon meydana gelebilir.
Bu süreç, diş kaybından sonraki erken dönemde daha belirgin olabilir. Ancak bazı kişilerde ilerleyen yıllarda da devam edebilir.
Çene kemiğinin hacminde ve şeklinde meydana gelen değişimler, protezin oturduğu yüzeyin anatomisini etkileyebilir.
Böylece daha önce uyumlu olan protezin iç yüzeyi, değişen dokularla aynı düzeyde temas etmeyebilir.
Bu durum protez tutuculuğunda ve stabilitesinde azalmaya katkıda bulunabilir.
Alveoler Kemik Rezorpsiyonu Nedir?
Alveoler kemik rezorpsiyonu, dişleri çevreleyen ve destekleyen kemik dokusunun hacminde zaman içerisinde meydana gelen azalmayı ifade eder.
Diş kaybından sonra alveoler kretin yüksekliği ve genişliği değişebilir.
Ancak kemik rezorpsiyonunun hızı ve miktarı her bireyde aynı değildir.
Bu süreç;
- Diş kaybının üzerinden geçen süre,
- Çene kemiğinin anatomik özellikleri,
- Önceki periodontal hastalıklar,
- Diş çekimi öncesindeki kemik durumu,
- Bireysel biyolojik faktörler,
- Sistemik sağlık koşulları
gibi değişkenlerden etkilenebilir.
Kemik rezorpsiyonunun varlığı, her zaman belirgin protez gevşemesi oluşacağı anlamına gelmez.
Ancak özellikle total protezlerin uzun dönem uyumunda önemli bir faktördür.
Takma Dişlerin Altındaki Diş Eti Zamanla Değişir mi?
Hareketli protezlerin oturduğu dokular yalnızca kemikten oluşmaz.
Kemik dokusunun üzerini örten ağız mukozası da protezin desteklenmesinde rol oynar.
Zaman içerisinde mukozanın kalınlığı, esnekliği ve genel sağlık durumu değişebilir.
Ayrıca protezin uyguladığı kuvvetler, ağız hijyeni ve bazı sistemik durumlar da yumuşak dokuların özelliklerini etkileyebilir.
Bu nedenle protezin iç yüzeyi ile mukoza arasındaki uyum zaman içerisinde değişebilir.
Ancak protez altındaki her doku değişikliğinin yalnızca protez kullanımından kaynaklandığı düşünülmemelidir.
Total Protezler Neden Gevşer?
Total protezler, bir çenedeki doğal dişlerin tamamının bulunmadığı durumlarda kullanılan hareketli restorasyonlardır.
Bu protezlerin tutuculuğu; protez kaidesinin uyumu, destek dokuların anatomisi, tükürük özellikleri ve çevre kasların fonksiyonları gibi farklı faktörlerle ilişkilidir.
Total protezlerde zaman içerisinde meydana gelen çene kemiği ve yumuşak doku değişimleri, protezin oturduğu yüzeyle olan uyumunu azaltabilir.
Bunun sonucunda;
- Konuşma sırasında protezin hareket etmesi,
- Çiğneme esnasında protezin yer değiştirmesi,
- Protezin ağızdan çıkacakmış gibi hissedilmesi,
- Belirli bölgelerde vuruk oluşması,
- Protezin tutuculuğunun azalması
gibi durumlar görülebilir.
Ancak bütün total protezlerde aynı belirtiler ortaya çıkmaz.
Üst Çene Total Protezi Neden Gevşer?
Üst çene total protezleri, damak ve alveoler kret bölgelerinden destek alacak şekilde tasarlanabilir.
Üst çene protezlerinde protezin iç yüzeyi ile destek dokular arasındaki uyum, sınırların uygunluğu ve tükürük özellikleri tutuculuk açısından önemlidir.
Zaman içerisinde kemik ve yumuşak doku değişimleri meydana geldiğinde bu uyum etkilenebilir.
Ayrıca protezin sınırlarının uygun olmaması, protez kaidesinde deformasyon veya kapanış ilişkilerindeki problemler de hareketliliğe katkıda bulunabilir.
Üst çene protezinin gevşemesi her zaman yalnızca çene kemiği rezorpsiyonuna bağlı değildir.
Alt Çene Total Protezi Neden Daha Kolay Hareket Edebilir?
Alt çene total protezleri, anatomik koşullar nedeniyle üst çene total protezlerinden farklı tutuculuk ve stabilite özelliklerine sahiptir.
Alt çenede protezin oturduğu destek alanı çoğunlukla daha sınırlıdır.
Ayrıca dil, ağız tabanı ve çevre kasların hareketleri protezin stabilitesini etkileyebilir.
Özellikle ileri derecede alveoler kemik rezorpsiyonu bulunan kişilerde alt çene protezinin desteklenmesi ve stabilitesi zorlaşabilir.
Bu nedenle bazı kişilerde alt çene protezinin konuşma veya çiğneme sırasında hareket etmesi daha belirgin olabilir.
Ancak her alt çene total protezinin mutlaka gevşek olacağı söylenemez.
Protezin tasarımı, ağız anatomisi ve bireysel fonksiyonel özellikler önemlidir.
Protez Tutuculuğu ve Protez Stabilitesi Arasındaki Fark Nedir?
Protez tutuculuğu ve protez stabilitesi, hareketli protezlerin değerlendirilmesinde kullanılan iki farklı kavramdır.
Tutuculuk, protezin yerinden ayrılmasına neden olan kuvvetlere karşı gösterdiği direnci ifade eder.
Stabilite ise protezin özellikle yatay ve dönme yönündeki hareketlere karşı direnç göstermesiyle ilişkilidir.
Bir protezin ağızdan kolay çıkmaması, her zaman çiğneme sırasında yeterli stabiliteye sahip olduğu anlamına gelmez.
Benzer şekilde belirli bir yönde stabil olan protez, farklı kuvvetler altında tutuculuk problemi gösterebilir.
Bu nedenle gevşek protez şikâyetlerinde tutuculuk ve stabilite ayrı ayrı değerlendirilmelidir.
Damak Protezi Konuşurken Neden Oynar?
Konuşma sırasında dil, dudaklar, yanaklar ve çene kasları koordineli şekilde hareket eder.
Hareketli protezler de bu fonksiyonel hareketlerden etkilenebilir.
Protez sınırlarının çevre dokularla uygun ilişkide olmaması veya protezin destek dokulara yeterli uyum göstermemesi, konuşma sırasında hareketliliğe neden olabilir.
Ayrıca yeni protez kullanan kişilerde konuşma alışkanlıklarının değişmesi ve proteze uyum süreci de önemlidir.
Ancak uzun süredir kullanılan bir protezin sonradan hareket etmeye başlaması, protez uyumunun yeniden değerlendirilmesini gerektirebilir.
Takma Dişler Yemek Yerken Neden Hareket Eder?
Çiğneme sırasında protezlere farklı yönlerde kuvvetler uygulanır.
Bu kuvvetlerin protez kaidesi ve destek dokular arasında uygun şekilde dağıtılması önemlidir.
Protez uyumunun bozulması, kapanış ilişkilerindeki değişimler veya destek dokuların özellikleri çiğneme sırasında hareketliliğe katkıda bulunabilir.
Özellikle sert veya yapışkan yiyeceklerin çiğnenmesi sırasında protezin hareketi daha belirgin hissedilebilir.
Ancak protezin yemek sırasında hareket etmesi yalnızca yiyeceğin sertliğine bağlı değildir.
Protez tasarımı ve destek dokuların durumu da değerlendirilmelidir.
Parsiyel Protezler Neden Gevşer?
Parsiyel protezler, ağızda bazı doğal dişlerin bulunduğu durumlarda kullanılan hareketli bölümlü protezlerdir.
Bu protezlerde destek ve tutuculuk, protezin tasarımına bağlı olarak doğal dişlerden ve dişsiz kret bölgelerinden sağlanabilir.
Parsiyel protezlerin gevşemesi;
- Tutucu kancaların özelliklerinin değişmesi,
- Destek dişlerde periodontal problemler oluşması,
- Dişsiz kret bölgelerinde rezorpsiyon gelişmesi,
- Protez kaidesinin uyumunun bozulması,
- Protez iskeletinde deformasyon veya kırık meydana gelmesi
gibi nedenlerle ilişkili olabilir.
Ancak parsiyel protezlerde gevşeme, total protezlerden farklı mekanizmalarla gelişebilir.
Kancalı Protezler Zamanla Neden Gevşer?
Kancalı protezlerde tutuculuk, belirli doğal dişler üzerinde konumlanan tutucu elemanlar aracılığıyla sağlanabilir.
Bu elemanların tasarımı ve elastik özellikleri protezin tutuculuğunda önemlidir.
Zaman içerisinde kancalarda deformasyon, metal yorgunluğu veya farklı yapısal değişiklikler meydana gelebilir.
Ayrıca destek dişlerin konumunda veya periodontal desteğinde oluşan değişimler de tutuculuğu etkileyebilir.
Ancak gevşeyen bir kancanın ev ortamında bükülerek sıkılaştırılmaya çalışılması uygun değildir.
Bu tür müdahaleler kancanın kırılmasına veya destek dişe zarar verilmesine neden olabilir.
Parsiyel Protezlerde Destek Dişlerin Sağlığı Neden Önemlidir?
Parsiyel protezler bazı durumlarda doğal dişlerden destek ve tutuculuk alır.
Bu nedenle destek dişlerin periodontal durumu, restoratif özellikleri ve konumları protezin işlevini etkileyebilir.
Destek dişlerde;
- Periodontal doku kaybı,
- Diş hareketliliği,
- Çürük,
- Restorasyon kaybı,
- Yapısal kırık
gibi problemler gelişmesi, protezin uyumunu ve tutuculuğunu etkileyebilir.
Bu nedenle parsiyel protez kullanan kişilerde yalnızca protezin değil, ağızda kalan doğal dişlerin de değerlendirilmesi önemlidir.
İmplant Destekli Hareketli Protezler Gevşer mi?
İmplant destekli hareketli protezler, tutuculuk veya destek amacıyla dental implantlardan yararlanılarak tasarlanabilir.
Bu protezlerde farklı bağlantı sistemleri kullanılabilir.
Örneğin bazı sistemlerde protez ile implant üstü bağlantı parçaları arasında mekanik tutuculuk sağlayan elemanlar bulunur.
Zaman içerisinde bu elemanlarda aşınma veya tutuculuk değişiklikleri meydana gelebilir.
Ancak implant destekli protezlerde gevşeme her zaman implantın kendisinde bir problem bulunduğu anlamına gelmez.
Bağlantı elemanları, protez kaidesi ve implant çevresi dokular ayrı ayrı değerlendirilmelidir.
İmplant Üstü Protezlerde Tutucu Parçalar Aşınabilir mi?
Bazı implant destekli hareketli protez sistemlerinde değiştirilebilir tutucu elemanlar bulunabilir.
Bu elemanlar, protezin çıkarılıp takılması ve günlük fonksiyonlar sırasında mekanik etkilere maruz kalabilir.
Zaman içerisinde tutuculuk özelliklerinde değişiklik meydana gelebilir.
Ancak bütün implant destekli protezlerde aynı bağlantı sistemi kullanılmaz.
Bu nedenle bakım ve parça değişimi gereksinimi kullanılan sisteme göre farklılık gösterebilir.
Protez Dişlerin Aşınması Gevşemeye Neden Olur mu?
Hareketli protezlerde kullanılan yapay dişler zaman içerisinde aşınmaya maruz kalabilir.
Aşınma, kapanış ilişkilerini ve çiğneme kuvvetlerinin dağılımını etkileyebilir.
Bu değişimler bazı durumlarda protezin stabilitesini azaltabilir.
Ancak protez dişlerinde aşınma bulunması, protezin mutlaka gevşeyeceği anlamına gelmez.
Aşınmanın miktarı, kapanış ilişkileri ve protezin genel durumu birlikte değerlendirilmelidir.
Takma Dişlerin Gevşemesi Diş Eti Yaralarına Neden Olur mu?
Gevşek protezler, ağız içerisindeki destek dokular üzerinde düzensiz kuvvet dağılımına neden olabilir.
Bu durum belirli bölgelerde sürtünme veya basınç artışıyla ilişkili olabilir.
Sonuç olarak;
- Mukozada kızarıklık,
- Hassasiyet,
- Ağrılı yara,
- Protez vurukları,
- Çiğneme sırasında rahatsızlık
gibi belirtiler gelişebilir.
Ancak protez altında oluşan bütün yaralar yalnızca protezin gevşemesinden kaynaklanmaz.
Travmatik lezyonlar, enfeksiyonlar ve farklı ağız mukozası hastalıkları da değerlendirilmelidir.
Özellikle iyileşmeyen ağız içi yaralarının klinik olarak incelenmesi önemlidir.
Protez Vuruğu Nedir?
Protez vuruğu, protezin belirli bölgelerde ağız dokularına mekanik basınç veya sürtünme uygulaması sonucunda oluşabilen travmatik doku değişikliklerini ifade eden günlük bir terimdir.
Bu durum yeni protezlerde görülebileceği gibi uzun süredir kullanılan protezlerde de ortaya çıkabilir.
Protez vuruğunun nedenleri arasında;
- Protez sınırlarının uygun olmaması,
- Protezin destek dokularla uyumunun bozulması,
- Kapanış ilişkilerindeki problemler,
- Protez yüzeyindeki düzensizlikler
yer alabilir.
Ancak ağrılı bölgenin nedeninin belirlenmesi için protezin ve ağız içi dokuların birlikte değerlendirilmesi gerekir.
Gevşek Takma Dişler Ağız Kokusuna Neden Olur mu?
Hareketli protezlerin yüzeylerinde ve protez ile ağız dokuları arasındaki bölgelerde bakteriyel biyofilm birikebilir.
Protez uyumunun bozulması bazı alanların temizlenmesini zorlaştırabilir.
Bu durum ağız kokusuyla ilişkili olabilir.
Ancak ağız kokusu yalnızca protez gevşemesine bağlı değildir.
Dil üzerindeki birikimler, ağız kuruluğu, periodontal hastalıklar ve farklı sağlık durumları da ağız kokusuna katkıda bulunabilir.
Bu nedenle sürekli ağız kokusunun nedeni bütüncül şekilde değerlendirilmelidir.
Gevşek Protezler Mantar Enfeksiyonuna Neden Olur mu?
Hareketli protez kullanan kişilerde protez stomatiti olarak adlandırılan inflamatuvar durumlar görülebilir.
Bu durumun gelişiminde Candida türleriyle ilişkili biyofilm, protez hijyeni, gece protez kullanımı ve farklı bireysel faktörler rol oynayabilir.
Ancak protez stomatiti yalnızca protezin gevşek olmasına bağlı değildir.
Protez yüzeyinin temizliği, ağız mukozasının durumu ve sistemik sağlık özellikleri önemlidir.
Bu nedenle protez altında kızarıklık veya yanma bulunması durumunda nedenin değerlendirilmesi gerekir.
Ağız Kuruluğu Takma Dişlerin Tutuculuğunu Etkiler mi?
Tükürük, ağız dokularının nemlendirilmesinde ve hareketli protezlerin işlevinde önemli rol oynar.
Özellikle total protezlerde tükürüğün miktarı ve özellikleri, protez ile destek dokular arasındaki fiziksel etkileşimleri etkileyebilir.
Ağız kuruluğu bulunan kişilerde protez tutuculuğu ve kullanım konforu değişebilir.
Ağız kuruluğu;
- Bazı ilaçların kullanımı,
- Sistemik hastalıklar,
- Tükürük bezi fonksiyonlarındaki değişiklikler,
- Baş ve boyun bölgesine uygulanan bazı tedaviler
gibi nedenlerle ilişkili olabilir.
Ancak ağız kuruluğu bulunan her kişide aynı düzeyde protez problemi görülmez.
Yaşlanma Takma Dişlerin Gevşemesine Neden Olur mu?
Yaşlanma sürecinde ağız ve çevre dokularda çeşitli biyolojik değişiklikler meydana gelebilir.
Ancak protez gevşemesinin yalnızca yaşlanmanın doğal ve kaçınılmaz sonucu olduğu söylenemez.
Diş kaybından sonra meydana gelen alveoler kemik rezorpsiyonu, protezin kullanım süresi, ağız hijyeni ve sistemik sağlık koşulları gibi faktörler de önemlidir.
Bu nedenle aynı yaş grubundaki kişilerde protez uyumu ve tutuculuğu farklılık gösterebilir.
Yeni Yapılan Takma Diş Neden Gevşek Hissedilebilir?
Yeni yapılan hareketli protezlerde belirli bir uyum süreci yaşanabilir.
Özellikle dil, yanak ve dudak kaslarının protezle ilişkili hareketlere alışması zaman alabilir.
Ancak yeni protezin sürekli yerinden çıkması veya belirgin hareketlilik göstermesi yalnızca alışma süreciyle açıklanmamalıdır.
Protez sınırları, destek dokularla uyumu ve kapanış ilişkileri değerlendirilmelidir.
Yeni protez kullanımında beklenen adaptasyon ile gerçek tutuculuk problemlerinin birbirinden ayrılması önemlidir.
Takma Dişlere Alışma Süreci Ne Kadar Sürer?
Hareketli protezlere alışma süresi kişiden kişiye değişebilir.
Bu süreçte konuşma, çiğneme ve protezin ağız içerisindeki varlığına ilişkin farklı duyusal deneyimler yaşanabilir.
Adaptasyon süresini;
- Protezin türü,
- Ağız anatomisi,
- Önceki protez kullanım deneyimi,
- Kas koordinasyonu,
- Tükürük özellikleri,
- Bireysel duyusal özellikler
etkileyebilir.
Bu nedenle bütün kişiler için geçerli kesin bir alışma süresi vermek uygun değildir.
Ayrıca belirgin ağrı, yara veya sürekli yerinden çıkma gibi sorunlar yalnızca alışma sürecine bağlanmamalıdır.
Gevşeyen Takma Diş Kendiliğinden Düzelir mi?
Protez ile destek dokular arasındaki uyumun bozulması, çoğu durumda yalnızca protezin kullanılmaya devam edilmesiyle ortadan kalkmaz.
Özellikle çene kemiği ve yumuşak dokulardaki anatomik değişimler nedeniyle oluşan uyumsuzlukların değerlendirilmesi gerekir.
Ancak protezde hissedilen her hareketlilik kalıcı bir yapısal uyumsuzluk anlamına gelmez.
Bazı durumlarda kullanım alışkanlıkları veya geçici doku değişiklikleri de etkili olabilir.
Bu nedenle gevşemenin nedeni belirlenmeden kesin bir değerlendirme yapılmamalıdır.
Gevşeyen Takma Dişler Nasıl Değerlendirilir?
Gevşek protezlerin değerlendirilmesinde yalnızca protezin ağızdan kolay çıkıp çıkmadığına bakılmaz.
Protez ve ağız içi dokular birlikte incelenir.
Klinik değerlendirmede;
- Protez kaidesinin destek dokularla uyumu,
- Protez sınırlarının uzunluğu ve şekli,
- Tutuculuk ve stabilite,
- Kapanış ilişkileri,
- Protez dişlerindeki aşınma,
- Ağız mukozasının durumu,
- Kalan doğal dişlerin sağlığı,
- Varsa implant bağlantı elemanlarının durumu
incelenebilir.
Gerekli durumlarda ek tanısal yöntemlerden yararlanılabilir.
Protez Beslemesi Nedir?
Protez beslemesi, hareketli protezin iç yüzeyinin değişen destek dokulara yeniden uyum sağlaması amacıyla gerçekleştirilen protetik işlemleri ifade eder.
Diş hekimliğinde bu işlem, kullanılan yönteme bağlı olarak relining kavramıyla ilişkilidir.
Protez beslemesinde mevcut protezin dokuya temas eden yüzeyi uygun materyallerle yeniden düzenlenebilir.
Ancak her gevşek protez için besleme işlemi uygun değildir.
Protezin genel yapısı, kapanış ilişkileri, yapay dişlerin durumu ve destek dokular değerlendirilmelidir.
Protez Beslemesi ile Protez Yenileme Arasındaki Fark Nedir?
Protez beslemesi, mevcut protezin iç yüzeyinin destek dokulara uyumunun yeniden düzenlenmesini amaçlar.
Protez yenileme ise mevcut protezin yerine yeni bir protez hazırlanmasını ifade eder.
Bu iki yaklaşım farklı klinik durumlarda değerlendirilebilir.
Örneğin protezin genel yapısı uygun ancak doku uyumu bozulmuşsa besleme işlemi gündeme gelebilir.
Buna karşılık protezde belirgin aşınma, yapısal bozukluk veya kapanış problemleri bulunması durumunda farklı yaklaşımlar gerekebilir.
Ancak yalnızca protezin kullanım süresi üzerinden besleme veya yenileme kararı verilmez.
Protez Kaidesinin Yeniden Düzenlenmesi Nedir?
Bazı hareketli protezlerde yalnızca iç yüzeyin beslenmesi yeterli olmayabilir.
Bu durumlarda mevcut protez dişleri ve kapanış ilişkileri uygun olduğu takdirde protez kaidesinin daha kapsamlı biçimde yeniden oluşturulması değerlendirilebilir.
Bu yaklaşım, protetik diş hekimliğinde rebasing kavramıyla ilişkilidir.
Ancak bütün protezlerde bu işlemin uygulanması mümkün veya gerekli değildir.
Karar, mevcut protezin yapısal özelliklerine göre belirlenir.
Gevşek Protezlerde Protez Yapıştırıcısı Kullanılır mı?
Hareketli protezler için üretilmiş bazı protez tutucu ürünler bulunmaktadır.
Bu ürünler, belirli koşullarda protezin tutuculuğunu desteklemek amacıyla kullanılabilir.
Ancak protez yapıştırıcılarının kullanılması, protezin destek dokularla uyumunun değerlendirilmesi gerekliliğini ortadan kaldırmaz.
Özellikle belirgin uyumsuzluk bulunan protezlerde yalnızca yapıştırıcı kullanılarak sor
